Raport grupy ON Inclusion 14-20 z działań rzeczniczych prowadzonych w 2013 r. na rzecz nowej perspektywy Funduszy Europejskich

Wprowadzenie

Grupa ON Inclusion 14-20, skupiającą pozarządowych oraz akademickich ekspertów działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami (w tym reprezentantów środowiska) jest częścią szerszej inicjatywy polskiego sektora pozarządowego – Grupy 12 postulatów oraz Stałej konferencji ds. konsultacji funduszy europejskich 2014-2020 (http://ofop.eu/kategoria/kategorie-tematyczne/reprezentacja/przyszly-okres-programowania). Celem działania grupy ON Inclusion 14-20 jest wypracowanie i włączenie do głównego nurtu rozwiązań systemowych gwarantujących dostępność Funduszy UE w perspektywie 2014-2020 dla osób z różnymi niepełnosprawnościami oraz współtworzenie efektywnych polityk publicznych na rzecz tego środowiska. Działalność ON Inclusion zainicjowali 24 stycznia 2013 r. członkowie Grupy 12 postulatów – Przemysław Żydok (Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym) oraz Agata Gawska (Fundacja Aktywizacja, d. Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo), którzy przyjęli na siebie rolę koordynacyjną prac grupy. Kontakt: oninclusion1420@gmail.com. WWW: https://oninclusion.wordpress.com/.

I.                  Cele procesu rzeczniczego

Działaniem poprzedzającym powstanie grupy była prezentacja Agaty Gawskiej pt. „Jakość i dostępność projektów realizowanych na rzecz osób niepełnosprawnych w przyszłym okresie programowania” podczas konferencji otwierającej prace Stałej Konferencji ds. Konsultacji Funduszy 2014-2020 przy OFOP pt. „Rola obywateli w planowaniu wydatkowania środków europejskich – konsultacje w sprawie funduszy europejskich na lata 2014-2020”  w październiku 2012r., gdzie określono zarys założeń do ujęcia tematyki niepełnosprawności w nowej perspektywie środków FS.

Cele działania grupy zostały zdefiniowane, w prezentacji Przemysława Żydoka „Włączenie tematyki osób niepełnosprawnych w programowanie FE 2014 – 2020” przygotowanej na spotkanie Grupy 12 postulatów 06.02.2013 r.

Cele strategiczne:

  1. Wzmocnienie roli organizacji pozarządowych w kreowaniu polityk na rzecz osób z niepełnosprawnościami, podniesienie poziomu debaty dotyczącej realnego włączenia tej tematyki w programowanie FE 14-20 ponad standardowy dla tego obszaru pułap (Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych i Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych)
  2. Wydzielenie w komponencie centralnym Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój priorytetu lub działania (z alokacją ok. 200 mln zł) – finansowanie systemowych zmian, innowacyjnych modeli aktywizacji ON, wdrażanie Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych
  3. Określenie zasad horyzontalnych wydatkowania środków UE 14-20 w taki sposób, aby zwiększył się udział osób niepełnosprawnych w różnych projektach wszystkich Programów Operacyjnych nowej perspektywy.

Jako swoisty plan działania prezentacja pokazywała 7 celów operacyjnych: (1) dalsza dyskusja nad celami strategicznymi; (2) określenie „punktów przyłożenia” w dokumentach związanych z perspektywą FE 14-20; (3) stworzenie „preambuły konsultacji ON” – zagregowana baza faktów; (4) stworzenie „mapy konsultacyjnej ON”; (5) stworzenie „mapy partnerów ON” – kampania; (6) określenie roli instytucji kluczowych w tematyce ON (BON, PFRON); (7) stworzenie procedury access point dla współpracy i poparcia.

Z perspektywy roku działania można stwierdzić, że zarówno cele strategiczne, jak i operacyjne zostały osiągnięte.

II. Osoby i organizacje zaangażowane w działania ON Inclusion

Kluczem do sukcesu opisywanego procesu rzeczniczego wydaje się być zaangażowanie w ramach inicjatywy wielu czołowych społeczników części sektora pozarządowego skupionej wokół tematyki osób z niepełnosprawnościami. Osoby te wniosły nie tylko merytoryczne kompetencje (swoje i reprezentowanych organizacji), ale też bogaty bagaż doświadczeń związanych z tworzeniem polityk publicznych oraz sieć kontaktów zarówno w trzecim sektorze, jak i szeroko pojętej administracji, dodatkowo doświadczenia z realizacji projektów w dwóch poprzednich perspektywach FE zarówno na poziomie realizatorów, jak i Instytucji Wdrażających.

Z różna intensywnością, w ramach ON Inclusion działali: Agata Gawska (Fundacja Aktywizacja, d. Fundacja Pomocy Matematykom i Informatykom Niesprawnym Ruchowo), Grzegorz Kozłowski (Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym, Polska Fundacja Osób Słabosłyszących), Piotr Kowalski (Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych, Polski Związek Głuchych), dr Paweł Kubicki (Szkoła Główna Handlowa), Anna Machalica (Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych), dr Katarzyna Roszewska (Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), Aleksander Waszkielewicz (Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego), dr hab. Inż. arch. Marek Wysocki (Politechnika Gdańska), Jacek Zadrożny (niezależny ekspert), Monika Zakrzewska (Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym), Jolanta Kramarz (Fundacja Vis Maior), przedstawiciele Fundacji Synapsis, Przemysław Żydok (Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym).

III.             Kluczowi partnerzy – cele i jakość współpracy

Poniżej przedstawiamy najważniejszych partnerów stanowiących pośrednich lub bezpośrednich adresatów oddziaływania grupy ON Inclusion 14-20 wraz z próbą syntetycznej oceny jakości współpracy, pozytywnego lub negatywnego wpływu na proces rzeczniczy:

  1. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (gł. Departament Zarządzania EFS) – MRR jako koordynator programowania FE 14-20 był najważniejszym podmiotem procesu rzeczniczego. Ze względu na obszar interwencji naturalnym partnerem był tu Departament Zarządzania EFS, choć inicjatywy nie brakowało także na poziomie ministerialnym (np. wypowiedzi ministra Pawła Orłowskiego podczas konferencji zamykającej konsultacje PO WER o pozytywnym odziaływaniu współpracy MRR z Grupą On Inclusion). Współpracę tą należy ocenić bardzo dobrze, jako pozytywny przykład realizacji zasadny partnerstwa. Kluczowe elementy procesu (spotkania robocze prowadzone przez dyr. Pawła Chorążego, międzynarodowa konferencja organizowana przez DZEFS) miały charakter partycypacyjny i transparentny – brali w nich udział przedstawiciele wielu jednostek administracji (różnych departamentów MRR, MPiPS, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, Kancelarii Prezydenta, PFRON, samorządów), organizacji pozarządowych oraz świata nauki. Współpraca opierała się na merytorycznej dyskusji, weryfikacji poddawane były wszystkie, nawet dość szczegółowe postulaty ON Inclusion 14-20. Po uzyskaniu konsensusu, co do kierunku działań, DZEFS MRR zaangażowało się w przekonywanie innych partnerów strony rządowej do inkluzywnego podejścia postulowanego przez stronę pozarządową.
  1. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (gł. Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, także Departament Wdrażania EFS) – MPiPS (gł. BON) to naturalny partner wszystkich procesów rzeczniczych związanych z osobami z niepełnosprawnościami.  Grupa ON Inclusion 14-20 spotkała się z przychylnymi deklaracjami o charakterze „politycznym” (bezpośrednie spotkania z ministrem Jarosławem Dudą i minister Małgorzatą Marcińską). Na poziomie roboczym (dyskusje z wicedyrektorami departamentów: Krzysztofem Kosińskim – BON, Barbarą Woszczyk-Kępińską – DWEFS) uzyskano kompromis w sprawie 2 z 3 głównych grup postulatów. Sporna pozostawała kwestia wyodrębnionej alokacji w PO WER-ze – dostrzegalna była mała gotowość partnera rządowego do zmiany ukształtowanego już sposobu podejścia do tego problemu oraz nieco protekcjonalne traktowanie reprezentantów NGO (m.in. nakłanianie do rezygnacji z postulatu na rzecz rozwiązań kreowanych przez MPiPS, których – z racji wstępnego, nieformalnego etapu planowania – nie można było zobaczyć, ani zweryfikować).
    1. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych – instytucja finansująca zdecydowaną większość projektów na rzecz osób z niepełnosprawnościami w Polsce – w obecnej perspektywie beneficjent systemowy i płatnik wkładu własnego w projektach z poddziałania 1.3.6 PO KL. W omawianym procesie rzeczniczym ta instytucja jest przykładem bardzo istotnej roli indywidualnego liderstwa w administracji – kluczem do zbudowania partycypacyjnego modelu współpracy było tu osobiste zaangażowanie wiceprezes PFRON, Agnieszki Kloskowskiej-Dudzińskiej.
    2. Rzecznik Praw Obywatelskich – bardzo ważny partner wspierający pozarządowe inicjatywy związane z wdrażaniem Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, także w procesie programowania nowej perspektywy FE. Wsparcie działań ON Inclusion 14-20 wyrażało się m.in. w wystąpieniu generalnym RPO prof. Ireny Lipowicz do Ministra Rozwoju Regionalnego z czerwca 2013 r.
    3. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych – ważny partner w sektorze pozarządowym, którego jednym z podstawowych zasobów jest rozpoznawalność i sieć kontaktów w administracji publicznej. Wsparcie OFOP-u okazało się kluczowe w skomunikowaniu grupy ON Inclusion z głównym adresatem procesu rzeczniczego, czyli DZEFS w MRR.
    4. NGO ON (organizacje pozarządowe działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami) – działania ON Incluison 14-20 w „branżowej” części trzeciego sektora doprowadziły do dwóch zasadniczych konstatacji. Cechą negatywną NGO ON jest brak organizacji stricte rzeczniczych i/lub posiadających charakter eksperckich think tank’ów – usługowy charakter organizacji pozarządowych w tej „branży” utrudnia dedykowanie choćby części zasobów do działań rzeczniczych, kreowania i aktywnego bronienia postulatów. Cechą pozytywną jest z kolei dość duża zgodność i moblilizacja na etapie poparcia przygotowanych rozwiązań.

IV.                Zasadnicze etapy procesu rzeczniczego, elementy budowania marki

Poniżej przedstawiono 3 zasadnicze etapy działania grupy ON Inclusion 14-20. Podane okresy mają charakter umowny – poszczególne elementy procesu rzeczniczego zostały zaklasyfikowane do danego etapu w kluczu problemowym, a nie stricte chronologicznym.

  1. Etap kreacji – ON Inclusion 14-20 (gł. styczeń – marzec 2013) – w początkowej fazie, działania skupiły się na powołaniu grupy, określeniu jej zasadniczych celów, opracowaniu nazwy (ON Inclusion 14-20), stworzeniu listy mailingowej jako podstawowym narzędziu komunikacji. W późniejszym okresie ten startowy etap został uzupełniony o inne techniczne narzędzia kreacji marki, takie jak logotyp i strona internetowa grupy. Etap ten został zwieńczony wypracowaniem dokumentu „Właściwe włączanie tematyki osób z niepełnosprawnościami w programowanie funduszy UE 2014-2020 – postulaty organizacji pozarządowych” (27.03.2013) zawierającego syntetyczną diagnozę sytuacji oraz postulaty grupy ON Inclusion 14-20.
  2. Etap promocji – NGO, MPiPS, PFRON (gł. kwiecień – lipiec 2013) – promocja postulatów obejmowała opublikowanie dwóch artykułów tematycznych na serwisie ngo.pl, pozyskanie poparcia przeszło stu organizacji pozarządowych za pomocą jednego z tych artykułów, kilkanaście wystąpień na konferencjach związanych z nową perspektywą oraz tematyką niepełnosprawności (w charakterze prelegentów lub tzw. „głosu z sali”), pozyskanie poparcia Rzecznika Praw Obywatelskich oraz „sympatii dla sprawy” Kancelarii Prezydenta RP i kilku parlamentarzystów. Kluczowym momentem tego etapu było uzyskanie poparcia ministra Jarosława Dudy z MPiPS (jak się potem okazało – nie dotyczyło ono wszystkich postulatów).
  3. Etap wdrażania – MRR (gł. sierpień – grudzień 2013) – 1 sierpnia 2013 odbyło się pierwsze spotkanie przedstawicieli grupy ON Inclusion 14-20 z dyr. Pawłem Chorążym z DZ EFS w MRR – był to początek weryfikacji postulatów i konkretnego ich wdrażania w dokumenty programowe nowej perspektywy. Kluczowym produktem tego etapu był obszerny dokument „Propozycje systemowych rozwiązań gwarantujących dostępność Funduszy polityki spójności 2014-2020 dla osób z niepełnosprawnościami” (09.10.2013) prezentujący pozarządowe koncepcje zapisów wytycznych dla nowego okresu programowania. Etap ten trwa nadal i ostateczne podsumowanie działalności grupy ON Inclusion 14-20 będzie możliwe dopiero po jego zamknięciu.

V. Efekty działania grupy ON Inclusion 14-20 w 2013 r.

  1. Modyfikacja PO WER – wprowadzenie dodatkowego celu szczegółowego w Priorytecie Inwestycyjnym 9.4 w brzmieniu: „Przygotowanie podmiotów polityk publicznych do pełnej implementacji postanowień Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych” na ostatnim etapie „domykania” dokumenty – grudzień 2013 r. Zdefiniowanie oczekiwanych efektów, wskaźników rezultatu i przykładowych typów operacji dla tego celu.
  2. Przygotowanie przez DZ EFS – na bazie postulatów ON Inclusion 14-20 – szczegółowych założeń agendy działań na rzecz zapewnienia równych szans osób niepełnosprawnych w ramach Funduszy Europejskich 2014-2020 oraz wytycznych dotyczących uwzględnienia zasad równości szans i niedyskryminacji osób niepełnosprawnych w programach operacyjnych 2014-2020. W chwili obecnej dokumenty te znajdują się na etapie konsultacji wewnętrznych w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego.
  3. Zaangażowanie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w promowanie postulatów ON Inclusion na gruncie Regionalnych Programów Operacyjnych – udostępnienie czasu na międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez DZ EFS MRR dla przedstawicieli jednostek samorządowych odpowiedzialnych za przygotowanie Regionalnych programów Operacyjnych- Urzędów Marszałkowskich, Wojewódzkich Urzedów Pracy (prezentaja oraz przekazanie materiału „Propozycje systemowych rozwiązań gwarantujacych dostępnośc funduszy polityki spójności 2014-2020 dla ośób z niepełnosprawnościami”). Postulaty i rekomendacje do RPO o tożsamym lub zbieżnym charakterze przesyłane sa również przez BON w MPiPS oraz regionalne organizacje pozarządowe.

Przemysław Żydok, Agata Gawska

Spotkanie w MRR

15 listopada przedstawiciele grupy ONInclusion wezmą udział w spotkaniu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego, którego celem jest takie przygotowanie sposób informowania o Polityce Spójności na lata 2014 – 2020 żeby te informacje były dostępne dla wszystkich. Kolejny mały kroczek w zakresie dostępności ma szansę zostać zrobiony.

Konsultacje w regionach

Szanowni Państwo,

 

W poszczególnych województwach trwają właśnie konsultacje regionalnych programów operacyjnych na lata 2014-2020. Poniżej znajdą Państwo zestaw linków do wiadomości w poszczególnych regionach. Proszę śledzić informacje dotyczące Państwa województwa i brać aktywny udział w konsultacjach społecznych. Grupa on_inclusion_2014-2020 przygotowała dokumenty, które podkreślają rolę włączenia osób z niepełnosprawnościami do głównego nurtu objętego wsparciem funduszy europejskich. Szczególną uwagę poświęciliśmy kwestii dostępności dla osób z różnymi niepełnosprawnościami. Bardzo ważne jest to żeby właściwe zapisy znalazły się w regionalnych programach operacyjnych. Nie da się tego zrobić centralnie. Tu właśnie zaczyna się Państwa rola. Prosimy o to by brali Państwo udział w spotkaniach konsultacyjnych, by wypełniali Państwo formularze z uwagami i gdzie się tylko da wchodzili do grup roboczych odpowiedzialnych za przygotowywanie dokumentów.

Teraz jest najlepszy moment, żeby uzupełniać zapisy dokumentów programowych o treści dotyczące osób z niepełnosprawnościami. Jeśli nie zrobimy tego sami to nikt inny nie zrobi tego za nas.

Plik z wytycznymi przygotowanymi przez Grupę ON_Inclusion

dostępność_funduszy_ue_dla_osób_z_niepełnosprawnościami_propozycje_wytycznych_2013_10_09

województwo dolnośląskie
http://rpo.dolnyslask.pl/index.php?id=1305&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1808&cHash=85d07b59dab5272f605ba4a5d530cd0d
Konsultacje do 2 grudnia 2013

województwo kujawsko-pomorskie

http://www.mojregion.eu/regionalny-program-operacyjny-wojewodztwa-kujawsko-pomorskiego/aktualnosci/czytaj/items/regionalny-program-operacyjny-na-lata-20014-2020-to-warto-wiedziec.html
konsultacje do 17 grudnia 2013

województwo lubelskie
http://www.npf.rpo.lubelskie.pl/front/page/get/707/
konsultacje do 22 listopada 2013

województwo lubuskie
http://rpo2020.lubuskie.pl/konsultacje/
Brak wyznaczonego terminu konsultacji drugiej wersji regionalnego programu operacyjnego

województwo łódzkie
http://www.rpo.lodzkie.pl/wps/wcm/connect/f32ac88040f5c6fda4c9b7c07b27175f/Wstepny_projekt_RPO_WL_2014-2020_03092013.pdf?MOD=AJPERES
brak wyznaczonego terminu konsultacji

województwo małopolskie
http://www.fundusze.malopolska.pl/2014_2020/Strony/regionalny_program_operacyjny.aspx
Brak wyznaczonego terminu konsultacji drugiej wersji regionalnego programu operacyjnego

województwo mazowieckie
http://rpo.mazovia.pl/kategorie/perspektywa-2014-2020
Brak wyznaczonego terminu konsultacji drugiej wersji regionalnego programu operacyjnego

województwo opolskie
http://rpo.opolskie.pl/rpo/index.php?id=2166&idd=7133
Konsultacje do 4 grudnia 2013

województwo podkarpackie
http://www.rpo.podkarpackie.pl/perspektywa/index.php/konsultacje
Brak wyznaczonego terminu konsultacji drugiej wersji regionalnego programu operacyjnego

województwo podlaskie
http://www.rpowp.wrotapodlasia.pl/2014-2020.html
Brak wyznaczonego terminu konsultacji

województwo pomorskie
http://dpr.pomorskie.eu/pl/nowa_perspektywa
brak wyznaczonego terminu konsultacji

województwo śląskie

http://rpo.slaskie.pl/index.php?grupa=2&art1=1383135857&art=1&id_m=1&kat=&katrodzic=

województwo świętokrzyskie

http://www.sejmik.kielce.pl/strona-glowna/item/35333-prace-nad-rpo-ws-na-lata-2014-2020
brak wyznaczonego terminu konsultacji

województwo warmińsko-mazurskie
http://strategia2025.warmia.mazury.pl/artykuly/73/forum-partnerskie.html
brak wyznaczonego terminu konsultacji

województwo wielkopolskie
http://www.wrpo.wielkopolskie.pl/index.php/perspektywa-2014-2020/konsultacje-spoleczne/2682-konsultacje-spoleczne-wstepnego-projektu-wrpo-2014
Konsultacje do 4 listopada 2013

województwo zachodniopomorskie
http://www.perspektywa2020.wzp.pl/rpo/perspektywa_2020/wiadomosci/p-r-m-a-20621/wiadomosci.htm
konsultacje zakończone (obecny etap)

Jeśli będą potrzebowali Państwo pomocy w przygotowywaniu materiałów do konsultacji prosimy o kontakt na adres oninclusion1420@gmail.com

Grupa ON_Inclusion